Τετάρτη, 16 Οκτωβρίου 2013

Ο δρόμος για τη δική σου Ιθάκη

Και ξαφνικά, στίχοι του Καβαφη άρχισαν να ταξιδευουν στο κλεινόν άστυ. "Δεν έχω σήμερα κεφάλι για δουλειά", σου λέει ο ποιητής το πρωί,  παίρνεις το λεωφορείο και ταυτίζεσαι -αν φυσικά έχεις δουλεια. 'Ξένος εγώ, ξένος πολύ", αισθάνεσαι στο σταθμό του Κεραμεικού. "Επέστρεφε συχνά και παίρνε με, αγαπημένη αίσθησις, επέστρεφε"  Μπες σε αυτό το λεωφορείο, αν περάσει από μπροστά σου. Στην επομενη στάση  θα ανέβει ο έρωτας της ζωής σου και θα καθήσει δίπλα σου. Αλλά κι αν το χάσεις, θα έρθει το επόμενο που θα γράφει "και τελοσπάντων, να τραβούμε εμπρος"

Και θα συνεχίσεις το δρόμο για τη δική σου Ιθάκη.

Ιθάκη; Μα ο ίδιος ποιητής, δε λεει καπου.: "Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρομος".Ναι, αλλά άστο για σήμερα. Βρέχει, τα λεωφορεία αργουν τραγικά και  τελοσπάντων δεν μπορείς να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος, γιατί θα φτάσεις σπίτι σου τα άγρια μεσάνυχτα.

"Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θα βρεις άλλες θάλασσες Η πόλις θα σε ακολουθεί" λέει σε άλλο ποίημα.Βέβαια. Ειδικά με το μποτιλιάρισμα στη Μεσογείων, θα νιώθεις σαν να σε ακολουθούν και τα πέντε εκατομμύρια αυτης της πόλης. Καινούριους τόπους  δε θα βρεις-μόνο  αν πάρεις λάθος γραμμή - όσο για θάλασσα, τυχερός θα είσαι αν φτάσεις μετά από κανά δίωρο μέχρι τη Λούτσα. 

"Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, ή δεν μπορώ να τά βρω. Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω." (τα παράθυρα. από τα Ποιήματα 1897-1933). Αν το όχημα έχει κλιματισμό, ναι δεν είναι ανάγκη να τα βρεις. Αν δεν εχει και είναι κατακαλόκαιρο κι αν δεν  θες να λιποθυμήσεις, καλυτερα να τα βρεις και να κάτσεις σε  ολη τη διαδρομή δίπλα τους.

Μπερδευτήκατε λιγο ε; Κι εγώ. Γιατί ειναι περίεργο όταν στίχοι μεγάλων ποιητών μεταφέρονται στο δρόμο. Όταν συνδέονται με την καθημερινή δραστηριότητα του ανθρώπου. Η ποίηση είναι μαγεία και μέρος της μαγείας της θυσιάζεται όταν μπερδευεται με την πεζή πραγματικότητα. Το εγχείρημα γίνεται λοιπον πολύ δύσκολο κι η  επιλογή πρεπει να είναι πολύ προσεκτική. Είναι σαν να βαζουμε έναν άνθρωπο που έζησε από το 1863 μέχρι το 1933, να περπατήσει σε έναν δρόμο του 2013 και να προσπαθήσει να συνεννοηθεί με τους ανθρωπους, για εντελώς πρακτικά ζητήματα.

Κάτι μου λέει βέβαια πως ο Καβάφης θα τα κατάφερνε. Θα περπατούσε στην καρδιά της πόλης σε ώρες αιχμής και θα πλησίαζε απηυδισμενους ανθρώπους  σε στάσεις λεωφορείων. Θα έβγαζε ένα σακουλάκι με σοκολατάκια και θα τους πρόσφερε. Εκείνοι θα αρνούνταν "υποψιασμένοι".
"Αποχαιρέτα τη την Αλεξανδρεια που χάνεις".θα τους έλεγε στο τελος.
Και οι περισσότεροι θα νόμιζαν ότι εννοουσε τη λεωφόρο Αλεξάνδρας.


( Υ.Γ. Η κίνηση αυτή κατά τη γνώμη μου  ειναι θετική. Οποιαδήποτε επαφή με την ποίηση, ειναι σταγόνα δροσιάς, όαση. Απλά ο Καβαφης ειναι πολύ ιδιαίτερος ποιητής. Ειναι εξαιρετικά δύσκολο να μεταφέρουμε το έργο του κατακερματισμένο, αποσπασματικά. Βασικό στοιχείο της ποίησης του είναι η ειρωνεία, η οποία χάνεται αν απομονώσουμε έναν ή δυο στίχους. Προσωπικά θα πρότεινα, ολοκληρα ποιηματα του, ΜΕΣΑ στα λεωφορεία, ή εξω στις στάσεις. . Θέλω να πιστεύω ότι πολλοί, όρθιοι, εκνευρισμένοι, στριμωγμένοι, θα γύριζαν το κεφάλι και θα διάβαζαν το υπέροχο αυτό ποιημα. Και αν όχι πολλοι, αρκετοί. Ή έστω καποιοι. Ή δεν ξερω. Εγω πάντως σας το παραθέτω.)



Η Σατραπεία Αναγνωρισμένα

Εκτύπωση

Τι συμφορά, ενώ είσαι καμωμένος
για τα ωραία και μεγάλα έργα
η άδικη αυτή σου η τύχη πάντα
ενθάρρυνσι κ’ επιτυχία να σε αρνείται·
να σ’ εμποδίζουν ευτελείς συνήθειες,
και μικροπρέπειες, κι αδιαφορίες.
Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις,
(η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις),
και φεύγεις οδοιπόρος για τα Σούσα,
και πηαίνεις στον μονάρχην Aρταξέρξη
που ευνοϊκά σε βάζει στην αυλή του,
και σε προσφέρει σατραπείες και τέτοια.
Και συ τα δέχεσαι με απελπισία
αυτά τα πράγματα που δεν τα θέλεις.
Άλλα ζητεί η ψυχή σου, γι’ άλλα κλαίει·
τον έπαινο του Δήμου και των Σοφιστών,
τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα Εύγε·
την Aγορά, το Θέατρο, και τους Στεφάνους.
Aυτά πού θα σ’ τα δώσει ο Aρταξέρξης,
αυτά πού θα τα βρεις στη σατραπεία·
και τι ζωή χωρίς αυτά θα κάμεις.
(Από τα Ποιήματα 1897-1933)